شاید برای شما هم پیش آمده باشد که در حل جدول متقاطع یا بازیهای معمایی با سوالاتی مثل «گاز جوشکاری در جدول»، «گاز جوشکاری در شهربانو» یا «گاز جوشکاری و برشکاری در جدول» برخورد کرده باشید. پاسخ این معماها معمولاً یک کلمه ساده است: “آرگون” یا “استیلن”! اما وقتی پای صنعت، تاسیسات و کارگاههای واقعی به میان میآید، پیدا کردن جوابِ «گاز جوشکاری چه نام دارد؟» به این سادگی نیست.
در این راهنمای جامع از بلاگ ایرانیان گاز، قصد داریم با عبور از دنیای سرگرمی، به طور تخصصی بررسی کنیم که گاز جوشکاری چیست، انواع آن کدامند و چگونه باید گاز مناسب را برای پروژههای مختلف (از جوشکاری ظریف آرگون گرفته تا جوشکاری لوله مسی کولر گازی) انتخاب کرد.
گاز جوشکاری چیست و چه دستهبندیهایی دارد؟
به طور کلی، انواع گاز جوشکاری و برشکاری در صنعت به دو دسته اصلی تقسیم میشوند:
- گازهای محافظ (Shielding Gases): این گازها (مثل آرگون و دیاکسید کربن) نمیسوزند، بلکه در روشهای قوس الکتریکی (MIG و TIG) روی حوضچه مذاب را میپوشانند تا اکسیژن هوا باعث زنگزدگی و تخلخل جوش نشود.
- گازهای سوختی (Fuel Gases): این گازها (مثل استیلن و پروپان) با ترکیب شدن با اکسیژن میسوزند و شعلهای با دمای بسیار بالا تولید میکنند که فلز را ذوب میکند (روش هواگاز).
مزیت جوشکاری و برشکاری به کمک گاز در این است که هم برای ضخیمترین فولادهای صنعتی و هم برای فلزات نازک و حساس، راهکاری منعطف، قابل حمل و باکیفیت ارائه میدهد.
معرفی ۵ گاز اصلی جوشکاری و برشکاری در صنعت
۱. گاز آرگون (Argon)؛ پادشاه بلامنازع جوشکاری
معروفترین اسم گاز جوشکاری، آرگون است. این گاز نجیب کاملاً خنثی است و واکنش شیمیایی نمیدهد. در جوشکاری TIG (آرگون) برای آلومینیوم، تیتانیوم و استیل، آرگون خالص بهترین انتخاب است. برای شناخت کامل پتانسیلهای این گاز، حتماً مقاله ۵ کاربرد کلیدی گاز آرگون در صنعت و جوشکاری که باید بدانید را مطالعه کنید.
نکته مهم: خلوص این گاز در کیفیت جوش شما تاثیر مستقیم دارد. توصیه میکنیم مطلب تفاوت آرگون صنعتی و آزمایشگاهی؛ چرا خلوص مهم است؟ را بررسی کنید و برای خرید مستقیم، به صفحه گاز آرگون Ar سر بزنید.
۲. دیاکسید کربن (CO2) و ترکیب شگفتانگیز کورگون
گاز CO2 تنها گازی است که میتواند به تنهایی در جوشکاری MIG (بدون ترکیب با گاز خنثی) برای فولادهای کربنی استفاده شود و نفوذ جوش بسیار بالایی دارد. اما به دلیل ایجاد پاشش (Spatter) زیاد، معمولاً آن را با آرگون ترکیب میکنند. به این ترکیب جادویی گاز کورگون گفته میشود. برای درک بهتر این ترکیب، خواندن گاز میکس جوشکاری چیست؟ (مزایای ترکیب آرگون و CO2) را پیشنهاد میکنیم.
۳. اکسیژن (Oxygen)؛ شتابدهنده برشکاری
اکسیژن به خودی خود نمیسوزد، بلکه احتراق را به شدت تسریع میکند. در انواع جوشکاری با گاز (هواگاز)، اکسیژن با یک گاز سوختی ترکیب شده و دمای شعله را به بالای ۳۰۰۰ درجه سانتیگراد میرساند. در برشکاری هواگاز، جت اکسیژن خالص است که فلزِ گداخته را اکسید کرده و برش میدهد.
۴. استیلن (Acetylene)؛ داغترین شعله
استیلن پایه و اساس اموزش جوشکاری با هوا گاز است. این گاز در ترکیب با اکسیژن، داغترین شعله ممکن (حدود ۳۱۶۰ درجه سانتیگراد) را تولید میکند. برای این نوع جوشکاری، باید از انواع سیم جوش هوا گاز (Brazing Rods) مناسب با جنس قطعه کار استفاده کرد.
۵. گاز مپ (MAPP Gas)؛ قهرمان لولههای مسی
گاز جوشکاری مپ (ترکیبی از پروپین و پروپادیین) بهترین و رایجترین گاز جوشکاری لوله مسی در صنعت تهویه مطبوع (HVAC)، کولرسازی و لولهکشی است. این گاز نیازی به کپسول اکسیژن مجزا ندارد و در کپسولهای کوچک زرد رنگ عرضه میشود که آن را به بهترین گزینه برای جوشکاری گاز خانگی و پروژههای سیار و پرتابل تبدیل کرده است.
جدول راهنمای انتخاب گاز جوشکاری (TIG و MIG)
برای اینکه بدانید در قوس الکتریکی کدام گاز برای کدام فلز مناسب است، از این جدول استفاده کنید:
| نوع فلز | گاز پیشنهادی برای MIG (میگ) | گاز پیشنهادی برای TIG (تیگ) |
|---|---|---|
| فولاد کربنی (آهن معمولی) | گاز میکس (75% آرگون + 25% CO2) یا CO2 خالص | آرگون خالص (100%) |
| استینلس استیل (ضد زنگ) | آرگون + 2% اکسیژن یا ترکیب سهگانه (He+Ar+CO2) | آرگون خالص (100%) |
| آلومینیوم | آرگون خالص یا ترکیب آرگون/هلیوم | آرگون خالص (100%) |
| لوله مسی (Brazing) | معمولاً با MIG جوش نمیخورد | استفاده از گاز مپ (MAPP) با مشعل دستی |
آرگون مایع؛ راهکار طلایی برای کارخانههای بزرگ
اگر شما مدیریت یک سوله صنعتی بزرگ با چندین دستگاه جوشکاری را بر عهده دارید، استفاده از کپسولهای گازی پردردسر است. در این حالت، استفاده از مخازن کرایوژنیک و آرگون مایع بهشدت هزینههای شما را کاهش میدهد. برای درک بهتر این موضوع، مقاله آرگون مایع چیست؟ تفاوت آن با گاز آرگون در چیست؟ را بخوانید و برای تهیه این محصول استراتژیک، به صفحه آرگون مایع مراجعه فرمایید.
خرید بهترین گازهای جوشکاری از ایرانیان گاز
انتخاب گاز مناسب، مرز بین یک جوشکاری بینقص و یک فاجعه صنعتی است. ما در ایرانیان گاز، با تامین انواع گازهای محافظ (آرگون، CO2، کورگون) در گریدهای صنعتی و آزمایشگاهی، همراه شما هستیم.
برای استعلام قیمت روز کپسولها، سفارش شارژ گاز و دریافت مشاوره تخصصی برای انتخاب بهترین ترکیب گازی متناسب با فلز هدف، از طریق بخش تماس با ما با کارشناسان فنی ارتباط برقرار کنید.
پرسشهای پرتکرار شما
بهترین گاز جوشکاری لوله مسی چیست؟
برای لحیمکاری سخت (Brazing) و جوشکاری لولههای مسی در تاسیسات و کولر گازی، «گاز مپ» (MAPP Gas) بهترین انتخاب است؛ زیرا برخلاف پروپان دمای بسیار بالاتری تولید میکند و به دلیل حجم کوچک کپسولها، بسیار پرتابل و مناسب کارهای سیار است.
گاز جوشکاری در جدول کلمات متقاطع معمولاً چیست؟
در بازیهایی مثل شهربانو یا جدول کلمات متقاطع، معمولاً کلمات «آرگون» (در ۵ حرف) یا «استیلن» (در ۶ حرف) به عنوان پاسخ سوالات مرتبط با گاز جوشکاری و برشکاری در نظر گرفته میشوند.
تفاوت گاز محافظ با گاز سوختی در چیست؟
گازهای محافظ (مثل آرگون و CO2) نمیسوزند، بلکه در روشهای برقی (مثل TIG و MIG) فقط هوا را از محل جوش دور میکنند تا فلز اکسید نشود. اما گازهای سوختی (مثل استیلن و مپ) با اکسیژن ترکیب شده و میسوزند تا خودِ شعله، حرارت لازم برای ذوب فلز را تامین کند (روش هواگاز).
آیا میتوان از اکسیژن خالص برای جوشکاری استفاده کرد؟
خیر! اکسیژن خالص باعث سوختن و اکسید شدن شدید فلز میشود. اکسیژن فقط به عنوان «تسریعکننده احتراق» در ترکیب با گازهای سوختی (مثل استیلن) استفاده میشود، یا با فشاری بالا برای پُف کردن و برش دادن فلز گداخته (در برشکاری) به کار میرود.